Redactioneel Het is wat het is

De Vlaamse dame met dementie, die ik de vorige keer introduceerde, moet verhuizen. Dat is niet haar eigen keuze. Haar dochter maakt zich zorgen omdat ze steeds fragieler en kwetsbaarder wordt. Mocht er iets met haar gebeuren – denk aan een val met een botbreuk – dan wordt ze noodgedwongen opgenomen op een crisisplaats ergens in de regio. Dan is het beter om nu maar te verhuizen naar een zorgcentrum dat letterlijk bij mevrouw om de hoek ligt, vindt haar dochter. ‘Ik kan dat niet meer, hier voel ik me thuis, ik kan maar beter van het balkon afspringen’, is haar reactie op de toekomstige verhuizing. Even later geeft ze toch blijk van begrip voor de situatie van haar dochter: ‘Ik leef nu eenmaal op de draagkracht van anderen’. Die vlaag van inzicht wisselt ze meteen weer in met de zin: ‘Hier weet mijn familie me te vinden en komen ze langs. Dat gaan ze daar nooit doen!’. Misschien is die zorg niet helemaal terecht, maar elk argument wordt aangegrepen om die verschrikkelijke verhuizing te voorkomen. Ze begrijpt dat er sprake is van een noodzaak, maar dat ze weg moet van de plek waar ze woont, gaat volledig in tegen haar wensen. ‘Mijn gevoel krabt voortdurend aan mijn verstand’, vat ze haar twijfels samen. Ik weet niet beter te reageren dan dat ik haar gevoel begrijp.

Ik moet er eerlijk gezegd niet aan denken om te moeten verhuizen naar een plek waar aan mijn autonomie wordt geschaafd. Tegelijkertijd vertel ik haar ook dat ik de zorgen van haar dochter begrijp. Afleiding bieden door over politiek – haar favoriete gespreksonderwerp – te beginnen, helpt maar tijdelijk. ‘Ik heb altijd alles zelf in de hand gehad. Als er een probleem was, wist ik dat altijd zelf of te lossen. Weet je, nu heb ik het gevoel dat ik een baby ben die naar een andere plek wordt gedragen. Dan krijg ik daar wat om mee te spelen en om me zoet te houden. Het gaat allemaal buiten mij om!’

Het is een dilemma. Wat weegt nu zwaarder? De reële zorgen van de dochter of de wens van mevrouw om te blijven waar ze is? In het artikel Tot de dood ons scheidt bespreekt Dorothea Touwen ethische dilemma’s die zich regelmatig voordoen in de zorg voor mensen met dementie aan de hand van twee praktijkvoorbeelden. Het zijn dilemma’s waarbij degene met dementie en zijn of haar naasten anders over de situatie denken. Maatwerk is dan van belang. Dat is ook het geval wanneer je dementie moet uitleggen aan medebewoners met een verstandelijke beperking. In Hij is ziek in zijn hoofd geven Alain Dekker en Cynthia Hofman tips voor hoe je dat het beste doet. Een mooi hulpmiddel daarbij is Steffie.nl, een digitale gids waarin moeilijke onderwerpen eenvoudig worden uitgelegd.

Graag had ik nog een aantal andere artikelen in het figuurlijke zonnetje gezet, maar ik wil de laatste alinea gebruiken om afscheid van jullie te nemen. Twintig jaar lang had ik het genoegen om lid te zijn van de redactie van Denkbeeld en DementieVisie. Het is tijd om het stokje over te dragen. Volgend jaar wordt Cynthia Hofman hoofdredacteur. Dit was mijn laatste redactioneel, het ga jullie allemaal goed. Mijn Vlaamse vriendin zou zeggen: ‘Het is wat het is.’